
Kluczowe problemy i rekomendacje dot. tortur i złego traktowania w Tadżykistanie, maj 2016 r.
W lutym 2015 r. Specjalny Sprawozdawca ONZ ds. tortur wyraził zaniepokojenie w sprawie dalszego stosowania tortur, złego traktowania oraz bezkarności w raporcie uzupełniającym do jego wizyty w Tadżykistanie w lutym 2014 r. W 2015 r. Koalicja Organizacji Pozarządowych przeciwko Torturom w Tadżykistanie zarejestrowała 45 nowych przypadków tortur, a przez pierwsze 3 miesiące 2014 r. odnotowała 14 nowych spraw. Wiele ofiar tortur i ich krewnych nie składa skarg w obawie przed odwetem lub ponieważ nie wierzą, że doczekają się sprawiedliwości.
Zjawisko tortur jest obecne w wojsku – od 2014 r. koalicja odnotowała 17 przypadków mężczyzn, którzy doświadczyli tortur w armii, a ośmiu z nich zmarło. Łącznie 29 sprawców zostało skazanych na kary więzienia w związku z dziewięcioma sprawami.
W dokumencie wskazano, że niezależny monitoring miejsc pozbawienia wolności jest kluczowy. Choć Tadżykistan nie ratyfikował Protokołu dodatkowego do Konwencji przeciwko torturom i nie zobowiązał się tym samym do ustanowienia Krajowego Mechanizmu Prewencji, to od 2014 r. w ramach Biura Rzecznika Praw Obywatelskich działa grupa monitoringowa, jednak ma ona możliwość przeprowadzenia wyłącznie 15 wizyt rocznie w miejscach detencji.
Tadżykistan nie wywiązuje się również z obowiązku prowadzenia efektywnych śledztw w sprawach, gdzie istnieje podejrzenie stosowania tortur. We wnioskach końcowych Komitetu przeciwko Torturom ONZ z 2012 r. wyrażono zaniepokojenie niską liczbą osób skazanych za naruszenie Konwencji przeciwko torturom, mimo wielu doniesień o ich stosowaniu. Choć wiele ciał międzynarodowych rekomendowało Tadżykistanowi utworzenie specjalnego mechanizmu prowadzenia dochodzeń, władze jednak stwierdziły, że – ich zdaniem – niska liczba przypadków tortur nie uzasadnia powołania takiego ciała.
Tadżykistan nie zapewnia również wystarczającego zadośćuczynienia dla ofiar tortur. W 2014 i 2015 r. zasądzono je w sprawach cywilnych w pięciu sprawach za straty moralne. Jednak kwoty były bardzo niskie i nieadekwatne. Rodziny trzech zmarłych osób otrzymały ekwiwalent 710, 2015 i 6600 euro.
Koalicja Organizacji Pozarządowych przeciwko Torturom w Tadżykistanie zaleca władzom kraju ustalenie sprawcy bezpośrednio odpowiedzialnego za stosowanie tortur w armii i ich zwierzchników i postawienie ich przed wymiarem sprawiedliwości; ratyfikację Protokołu dodatkowego do Konwencji przeciwko torturom i ustanowienie Krajowego Mechanizmu Prewencji, zapewnienie, że dochodzenia w sprawie stosowania tortur będą prowadzone szybko, dokładnie i bezstronnie, a zadośćuczynienia dla ofiar będą adekwatne.
Pełen dokument dostępny jest tutaj.
Aneks z opisem poszczególnych spraw dostępny jest tutaj.

18.05.2016